Program działania Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Stanisława Przybyszewskiego w Kruszwicy na lata 2026–2030

Program działania Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej

im. Stanisława Przybyszewskiego w Kruszwicy

na lata 2026–2030

 I. Wprowadzenie

„Program działania Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Kruszwicy na lata 2026–2030” dotyczy roli biblioteki w życiu społecznym i kulturalnym lokalnej społeczności.

Współczesna biblioteka jest przede wszystkim miejscem gromadzenia, przechowywania i udostępniania zbiorów, pozyskiwania wiedzy i informacji oraz miejscem spotkań, przestrzenią rozmów, współpracy i rozrywki. Dzięki nowoczesnej infrastrukturze i bogatej ofercie działań – czytelniczych i kulturalno-oświatowych – biblioteka spełnia ważną rolę w życiu lokalnej społeczności.

 II. Podstawy prawne, standardy i funkcje bibliotek publicznych

Podstawą prawną funkcjonowania bibliotek publicznych w Polsce jest ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2393), która określa cel działalności jako zaspokajanie potrzeb kulturalnych, informacyjnych i oświatowych oraz uczestnictwo w upowszechnianiu kultury i wiedzy. Ustawa nakłada na gminę obowiązek utworzenia i prowadzenia co najmniej jednej biblioteki publicznej.

Szczegółowe zasady ewidencji zbiorów reguluje rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 października 2008 r., a kwestie organizacyjne – ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 87).

Istotne są także międzynarodowe standardy IFLA–UNESCO, które określają demokratyczny charakter bibliotek, zasadę równego dostępu oraz niezależność usług od cenzury i nacisków.

Działalność biblioteki regulują również m.in.:

• Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r.
• Ustawa o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków
• Rozporządzenie PE i Rady (UE) 2016/679 (RODO)
• Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi

Działalność kruszwickiej placówki reguluje Statut Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Kruszwicy (Uchwała nr IX/90/2007 Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 24 maja 2007 r.; Uchwała nr XXIX/400/2013 Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 25 kwietnia 2013; Uchwała nr XXXV/519/2013 Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 listopada 2013 r.; Uchwała nr LVI/723/2022 Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 31 sierpnia 2023 r.).

Główne funkcje kruszwickiej placówki jako biblioteki publicznej:

• gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i selekcja materiałów bibliotecznych;
• udostępnianie zbiorów bibliotecznych na miejscu i na zewnątrz;
• prowadzenie działalności informacyjnej, popularyzatorskiej i kulturalnej;
• organizowanie i prowadzenie różnych form pracy z czytelnikami oraz innymi użytkownikami biblioteki;
• prowadzenie działalności wydawniczej;
• tworzenie bezpiecznej przestrzeni publicznej (biblioteka jako tzw. trzecie miejsce).

 III. Charakterystyka biblioteki

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna im. Stanisława Przybyszewskiego w Kruszwicy jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest Gmina Kruszwica. Biblioteka posiada cztery filie (miejską na Zagoplu i wiejskie w Chełmcach, Polanowicach i Woli Wapowskiej) oraz jeden Oddział dla Dzieci i Młodzieży. W DPS Tarnówko jest prowadzony punkt biblioteczny.

W bibliotece znajduje się siedziba Krajowego Centrum Dorobku Twórczego Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury wraz ze zbiorami RSTK. Kruszwicka placówka jest także twórcą cyfrowego archiwum w ramach Centrum Archiwistyki Społecznej.

Siedziba biblioteki głównej znajduje się przy ul. Rybackiej 22 w Kruszwicy.

Księgozbiór biblioteki liczy ponad 55 tysięcy woluminów i jest na bieżąco uaktualniany. W bibliotece znajdują się również zbiory specjalne – 435 audiobooków. Biblioteka udostępnia także kody Empik GO (audiobooki, ebooki i podcasty) oraz czasopisma (12 tytułów).

Biblioteka główna i dwie filie są w pełni skomputeryzowane (dwie pozostałe filie rozpoczną wypożyczanie w systemie MAK+ od 1 stycznia 2027 r.), a 90% zbiorów jest dostępnych w katalogu online. W 2025 r w bibliotece było zarejestrowanych prawie 2 tysiące aktywnych czytelników, którzy wypożyczyli prawie 30 tysięcy woluminów.

Mieszkańcy miasta i gminy biorą udział w wykładach, lekcjach bibliotecznych, warsztatach, konkursach, spotkaniach autorskich oraz innych akcjach kulturalnych organizowanych przez bibliotekę.

 IV. Misja biblioteki

Misją kruszwickiej biblioteki jest rozwijanie i zaspokajanie potrzeb czytelniczych, kulturalnych, edukacyjnych i informacyjnych mieszkańców Miasta i Gminy Kruszwica. Biblioteka główna i jej filie to dostępne i przyjazne miejsca kultury, w których każdy – bez względu na wiek, pochodzenie czy status społeczny – znajdzie przestrzeń do kontaktu z literaturą, do rozwoju, edukacji i rozrywki. Biblioteka służy wszystkim osobom poszukującym kontaktu z kulturą również poprzez organizację wydarzeń, spotkań, wystaw czy wycieczek.

V. Wizja biblioteki

Głównym celem na najbliższe lata jest wykreowanie wizerunku biblioteki jako miejsca nowoczesnego i otwartego na potrzeby lokalnego środowiska oraz podniesienie jej prestiżu. Ponadto nastąpi usprawnienie korzystanie ze zbiorów i usług poprzez skatalogowanie 100% księgozbioru i podłączenie do systemu bibliotecznego MAK+ wszystkich placówek.

Dzięki współpracy z odnowionym Centrum Kultury i Sportu „Ziemowit” oraz placówkami oświatowymi, stowarzyszeniami, klubami i innymi podmiotami biblioteka będzie organizowała wiele ciekawych, kreatywnych wydarzeń odpowiadających na potrzeby lokalnej społeczności.

Biblioteka będzie organizować wystawy związane z historią Kruszwicy (bazując m.in. na swoich zbiorach z cyfrowego archiwum) i miejscowych twórców (malarstwo, fotografia itp.) we współpracy z CKiS „Ziemowit” w jego nowej siedzibie.

Kontynuując działalność wydawniczą biblioteka planuje wydanie monografii Kruszwicy oraz albumu z pocztówkami ukazującymi XX-wieczną Kruszwicę.

VI. Cele na lata 2026–2030

Podstawowym zadaniem biblioteki jest zapewnienie dostępu do książek i wiedzy. Ważnym zadaniem jest również ukazywanie biblioteki jako tzw. trzeciego miejsca – czyli miejsca bezpiecznego i dostępnego dla wszystkich, w którym spędzony czas pozwoli na angażowanie się w aktywności, rozwój, ale także odpoczynek i budowanie relacji. Biblioteka jest jedyną instytucją, która bezpłatnie zaspokaja potrzeby czytelnicze. Niezbędne jest kontunuowanie działań mających na celu kształtowanie i umacnianie nawyków czytelniczych oraz odpowiadanie na potrzeby różnych grup mieszkańców.

Ø  Zadania podstawowe wynikające ze statutu biblioteki

1. Gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie materiałów bibliotecznych, bieżące uzupełnianie księgozbioru o nowości wydawnicze, ponadto zakup lektur szkolnych, literatury fachowej oraz książek sensorycznych dla najmłodszych czytelników.

2. Monitorowane rynku wydawniczego pod kątem pojawiania się pozycji regionalnych i zakup tychże do czytelni.

3. Zakup i udostępnianie czasopism i kodów dostępu do platformy zawierającej ebooki, audiobooki i podcasty.

4. Opracowywanie książek i wprowadzanie do systemu bibliotecznego Mak+.

5. Rozwój katalogu online poprzez podłączenie do systemu bibliotecznego MAK+ wszystkich filii.

6. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych bibliotekarzy poprzez udział w szkoleniach.

Ø  Promocja czytelnictwa

1. Organizacja lekcji bibliotecznych oraz zajęć promujących czytelnictwo dla dzieci i uczniów w żłobku, przedszkolach i szkołach Gminy Kruszwica.

2. Organizacja zajęć dla uczestników Środowiskowego Domu Samopomocy w Kruszwicy.

3. Prowadzenie Dyskusyjnych Klubów Książki.

4. Organizacja spotkań autorskich z pisarzami oraz prelekcji i wykładów.

5. Tworzenie okolicznościowych wystawek książek.

6. Organizacja promocji książek lokalnych twórców lub o regionie.

7. Wykłady lub spotkania dedykowane seniorom zrzeszonym w klubach seniora i UTW.

8. Udział w czytelniczych projektach i ogólnopolskich akcjach (Odjazdowy Bibliotekarz, Nasza Mała Biblioteka, Mała książka wielki człowiek, Narodowe Czytanie, Żonkile i innych).

Budowa identyfikacji wizualnej wzmocnienie obecności w mediach

1. Przyjęcie jednolitego koloru (granat) i logo, które będzie umieszczane na ulotkach, materiałach promocyjnych, namiocie, leżakach, rollapie, gadżetach itp.

2. Założone konta biblioteki na Instagramie, aby dotrzeć z ofertą biblioteki do jak największej liczby odbiorców.

Ø  Działalność kulturalno-edukacyjna

Prowadzenie cyfrowego archiwum w ramach Centrum Archiwistyki Społecznej

Kiermasz książek – „Kupując książkę pomagasz” na WOŚP, Święto Wolnych Książek

Prelekcje, wykłady – Spotkanie z podróżnikiem, wykłady rocznicowe

Konkursy – Wojewódzki Konkurs Poetycki dla Dzieci i Młodzieży „Strofy Znad Gopła”, konkurs recytatorski „Krajobraz Poezji Polskiej”

Udział w imprezach plenerowych – Kruszwickie Smaki, Kujawskie Nowalijki, Jarmark Świątecznych Rozmaitości itp.

Wystawy – historia Kruszwicy na starych zdjęciach i pocztówkach, twórczość lokalnych twórców

Wycieczki – Odjazdowy Bibliotekarz

Kreatywne warsztaty dla dzieci i seniorów

Zajęcia i zabawy – ferie, wakacje, Tydzień Bibliotek

Działalność wydawnicza

W planach na najbliższe 5 lat biblioteka ma wydanie książek związanych z Kruszwicą.

Wydawanie periodyku samorządowego „Panorama Kruszwicka”. 

Ø  Festiwal literacki

W ciągu najbliższych 5 lat biblioteka planuje organizację jednodniowego festiwalu literackiego promującego pisarzy z naszego regionu. Na Wzgórzu Zamkowym odbędą się spotkania autorskie, promocja książek, sprzedaż książek i gadżetów, warsztaty czytelnicze dla dzieci i dorosłych. Wydarzenie to będzie się odbywać we współpracy z CKiS Ziemowit i lokalnymi stowarzyszeniami.

 Współpraca

1. W ramach swojej bibliotecznej i kulturalnej działalności biblioteka będzie współpracować z wszystkimi instytucjami, stowarzyszeniami i placówkami: Urząd Miejski w Kruszwicy, Centrum Kultury i Sportu „Ziemowit”, Nadgoplański Park Tysiąclecia, PTTK Oddział Nadgoplański, Uniwersytet Trzeciego Wieku, Klub Senior+, Klub Turystyki Rowerowej „Goplanie”, Fundacja „Apaszka” itp.

2. Ponadto biblioteka – w ramach integracji osób z niepełnosprawnościami – współpracuje ze Środowiskowym Domem Samopomocy (spotkania w bibliotece) i DPS Tarnówko (punkt biblioteczny).

3. Biblioteka będzie organizować zajęcia dla wszystkich grup wiekowych mieszkańców gminy – współpracuje z kruszwickim żłobkiem, wszystkimi przedszkolami i szkołami, świetlicami oraz klubami seniora.

Biblioteka zawsze bierze aktywny udział w wydarzeniach organizowanych m.in. przez Urząd Miejski w Kruszwicy i CKiS Ziemowit. Nadchodzące w tym roku zmiany w centrum kultury będą szansą na wspólną realizację zupełnie nowych pomysłów. Oferta biblioteki zostanie wzbogacona o nowe formy działań – zwłaszcza we współpracy z CKiS „Ziemowit”, które w swojej nowej siedzibie znajdzie miejsce na przygotowanie przez bibliotekę wystawy, konkursy, spotkania autorskie czy akcje typu „Narodowe Czytanie”.

 Warunki organizacyjno-finansowe

Głównym źródłem finansowania Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Kruszwicy jest dotacja z budżetu gminy. Dodatkowo biblioteka pozyskuje środki z programu Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa, od lokalnych firm i osób prywatnych.

 Podsumowanie

Rola bibliotek nieustannie się zmienia dostosowując się do potrzeb czytelników i użytkowników. Dlatego przygotowywane programy działania muszą być elastyczne i na bieżąco zmieniane. Ważny jest kierunek, w jakim powinna zmierzać kruszwicka biblioteka – jako instytucja kultury musi oferować takie działania, jakich oczekują i potrzebują mieszkańcy Miasta i Gminy Kruszwica.

Program działania Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej

im. Stanisława Przybyszewskiego w Kruszwicy na lata 2026–2030

Lp.	Rodzaj działalności	Data
1.	Gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie materiałów bibliotecznych, bieżące uzupełnianie księgozbioru o nowości wydawnicze	2026–2030
2.	Monitorowane rynku wydawniczego pod kątem pojawiania się pozycji regionalnych i zakup tychże do czytelni	2026–2030
3.	Zakup kodów umożliwiających zdalny dostęp do książek	2026–2030
4.	Opracowywanie książek i wprowadzanie do systemu bibliotecznego Mak+.	2026–2030
5.	Podnoszenie kwalifikacji zawodowych bibliotekarzy poprzez udział w szkoleniach	2026–2030
6.	Organizacja lekcji bibliotecznych oraz zajęć promujących czytelnictwo dla dzieci i uczniów w żłobku, przedszkolach i szkołach Gminy Kruszwica	2026–2030
7.	Organizacja zajęć dla uczestników Środowiskowego Domu Samopomocy w Kruszwicy	2026–2030
8.	Prowadzenie Dyskusyjnych Klubów Książki.	2026–2030
9.	Organizacja spotkań autorskich z pisarzami	2026–2030
10.	Organizacja promocji książek lokalnych twórców lub o regionie	2026–2030
11.	Wykłady, prelekcje dla mieszkańców Gminy Kruszwica	2026–2030
12.	Konkursy dla dzieci i młodzieży	2026–2030
13.	Udział w czytelniczych projektach i ogólnopolskich akcjach (Nasza Mała Biblioteka, Mała książka wielki człowiek, Żonkile, Cała Polska Czyta Dzieciom)	2026–2030
14.	Przyjęcie jednolitego koloru (granat) i logo, które będzie umieszczane na ulotkach, materiałach promocyjnych, namiocie, leżakach, rollapie, gadżetach książkowych itp.	2026–2027
15.	Założone konta biblioteki na Instagramie, aby dotrzeć z ofertą biblioteki do jak największej liczby odbiorców	2026
16.	Prowadzenie cyfrowego archiwum w ramach Centrum Archiwistyki Społecznej	2026–2030
17.	Kiermasz książek – „Kupując książkę pomagasz” na WOŚP Święto Wolnych Książek	2026–2030
18.	„Spotkanie z podróżnikiem”	2026–2027
19.	„Narodowe Czytanie”	2026–2030
20.	Projekt literacki „Czytanie – Słuchanie – Działanie”	2026–2030
21.	Festiwal literacki	od 2028
22.	Udział w imprezach plenerowych – Kruszwickie Smaki, Kujawskie Nowalijki, Jarmark Świątecznych Rozmaitości, pikniki szkolne	2026–2030
23.	Wystawy – historia Kruszwicy na starych zdjęciach i pocztówkach, twórczość lokalnych twórców	2026–2030
24.	Wycieczka: Odjazdowy Bibliotekarz	2026–2030
25.	Kreatywne warsztaty dla dzieci	2026–2030
26.	Zajęcia i zabawy – ferie, wakacje	2026–2030
27.	Wydawanie periodyku samorządowego „Panorama Kruszwicka” (w zależności od potrzeb i otrzymanych środków finansowych z dotacji organizatora)	2026–2030
28.	Wydawanie książek o regionie (w zależności od potrzeb i otrzymanych środków finansowych z dotacji organizatora, oraz od środków finansowych pozyskanych z innych źródeł): ·         Publikacja o kruszwickiej Kolegiacie 2026–do połowy 2027 ·         Publikacja o dawnej Kruszwicy na podstawie zbiorów CAS 2027–2028 ·         Publikacja dla dzieci 2029 ·         Monografia Kruszwicy 2027–2030	do 2030